PERANAN TAJAU DALAM HUKUM ADAT PERHUBUNGAN MASYARAKAT IBAN DI RUMAH PANJANG SARAWAK (International Journal of Creative Future and Heritage (TENIAT), 2018)
Masyarakat Iban di Sarawak memiliki warisan peninggalan yang bernilai iaitu sejenis tempayan seramikyang digelar tajau. Dari aspek sosio-budaya, tajau melambangkan hierarki status, kekayaan dan turutdigunakan dalam adat tradisi masyarakat Iban. Namun, peredaran zaman dan pendedahan tentangkepercayaan dan agama sedikit sebanyak telah mempengaruhi adat penggunaan tajau dalam sosiobudaya mereka. Objektif kajian ini dijalankan bagi mengenalpasti peranan tajau dan hubungkaitnya dalamhukum adat perhubungan dalam masyarakat Iban. Kaedah kajian yang dijalankan adalah melalui kajianlapangan di Rumah Panjang RH Malang, Pakan, Sibu Sarawak yang turut merangkumi kaedah kualitatifseperti temubual dan kajian literatur. Hasil kajian mendapati bahawa tajau memainkan peranan pentingsebagai medium ukuran denda dalam hukum adat perhubungan masyarakat Iban di Sarawak. Di masa kinitajau hanya sekadar menjadi bahan warisan turun-temurun dan kurang difahami oleh generasi masyarakatIban tentang nilai warisannya. Namun, sosio-budaya msyarakat Iban yang mengamalkan pantang larangdan adat tradisi yang berhubungkait-rapat dengan tajau, membolehkan tajau terus disimpan sebagaitanda hormat terhadap nilai keharmonian dan kelangsungan adat tradisi mereka.Tajau is a legacy of the Iban community in Sarawak that remains as a socio-cultural aspect in their lives.In socio-cultural aspect, tajau resembles the hierarchial status, wealth, and also applied in customarylaw, deities and the community beliefs. However, convergence to religions and beliefs has infl uencedthe sosio-cultural element in tajau practice. This research aims to determine the tajau’s functions andits relation to the law of relationship in Ibanese residence in long-house. The research was conductedthrough fi eld work at the Iban long-house in Pakan, Sarawak; interviews, and the reviews of literature. Thefi ndings show that tajau existed as an important medium in the socio-culture as the medium of punishmentfor the law of relationship of Ibanese. Nowadays, tajau has become inheritance whereby the meaning andvalue are less understood by the kin. But, the deities and customs of Ibanese which are related closelywith tajau have allowed the tajau to be kept by the kin as a matter of respect to the synchronization andendurance of their tradition.
Keywords: Tajau; tempayan; Iban; warisan ketara; adat